Nieuwsbrief oktober

FINTRO GAAT IN VERBINDING MET HET LEZERSCOLLECTIEF

Omdat er heel wat raakvlakken zijn tussen de  Fintro-waarden en de persoonlijke band en intimiteit dat een boek met een lezer nastreeft  verbindt Fintro zich ook met het Lezerscollectief. Fintro houdt van boeken en lezen. Want boeken (voor)lezen smeedt banden, met andere mensen en culturen. Literatuur geeft inzicht en wakkert de vlam aan die in elk van ons brandt.

Luc Keppens, CEO van Fintro:
“Samen lezen verbindt mensen.  Verhalen doen mensen opleven en geven energie en zuurstof, dat is sinds mensenheugenis zo, en dat blijft ook in het digitale tijdperk.
Fintro is een bank die aandachtig luistert naar de verhalen van haar klanten, een bank die met gezond verstand en concrete daadkracht dromen ondersteunt en mogelijk helpt maken.
Daarom steunen wij diverse initiatieven rond boeken en lezen, en in het bijzonder de schitterende inclusieve initiatieven van het Lezerscollectief.”

Bij Fintro én bij Het Lezerscollectief zijn we alvast verheugd over deze samenwerking.

Je vindt ons samen op de boekenbeurs op de Fintro-stand. We lichten alvast een tipje van de sluier op 9 en 10 november 15-16.00u.

Citaat van de maand: December

De mooiste emotie die we kunnen ervaren is het mysterie. Het is de fundamentele gemoedsgesteldheid die aan de basis ligt van alle echte kunst en wetenschap. Wie dit gevoel niet kent, wie zich niet kan verwonderen en in vervoering raken, is zo goed als dood. Zijn ogen zijn uitgedoofd.

– Albert Einstein

Internationale meeting in Liverpool

Op 26 en 27 mei werd de eerste internationale meeting georganiseerd in het huis van de Reader Organisation (TRO): het Mansion House in Calderstones Park- Liverpool. Dirk Terryn vertegenwoordigde het Lezerscollectief en ontmoette er (mogelijke) partners uit Duitsland, Denemarken, Noorwegen, Nederland, Zweden, Australië en Japan. Prof. dr. Phil Davis lichtte er recente onderzoeksdata toe. Jane Davis situeerde de toekomstige uitdagingen van de eigen organisatie en vertelde over mogelijkheden die TRO kon bieden in een verdere internationale samenwerking.
Tijd genoeg om elkaar te leren kennen en te spreken over de verschillen in de aanpak en financiering van de (beginnende) organisaties.

Lezen in een opvangcentrum

Sinds Vormingplus Limburg zich twee jaar geleden bij het Lezerscollectief aansloot, lezen we bij kortgeschoolden, in de gevangenis van Hasselt en sinds september 2015 ook in een CAW-opvanghuis voor dak- en thuislozen. In dat opvanghuis verblijven gemiddeld zo’n 30 mensen voor korte of iets langere tijd. Het zijn allemaal mensen die omwille van heel uiteenlopende redenen nood hebben aan een tijdelijk onderkomen. Het zijn mensen die erg gekwetst zijn.
Laat nu net literatuur mensen de kans geven om even te ontsnappen aan de werkelijkheid, of om hun gevoelens en belevingen in woorden uitgedrukt te zien. Literatuur kan helend zijn. We schrikken dan ook als we te horen krijgen hoe weinig mensen lezen. Of helemaal niet. Er is geen enkele leescultuur in het opvangcentrum. Een boek is er nauwelijks te vinden. Om dat te veranderen slaan Vormingplus Limburg en het CAW de handen in elkaar. Een dossier wordt ingediend bij het Vlaams Fonds der Letteren. En goedgekeurd. Nu leest vrijwilliger Madie tweewekelijks volgens de Read tot Lead-methode met de bewoners. Telkens komen zo’n 4 à 5 mensen enthousiast mee lezen. Er is ook altijd een andere maatschappelijke werker aanwezig. Al snel merken we dat de verhalen hen raken. Madie durft ook meer verhalen te kiezen die dicht bij de mensen staan. Verhalen die te maken hebben met hun leefwereld. Boeiende gesprekken volgen dan steevast.
We dromen ervan om meer boeken en literatuur binnen te brengen in het opvangcentrum. In een grijs, grauw, saai gebouw zou daarnaast wat kleur niet misstaan. In het voorjaar starten we met de bouw van twee boekenkasten. Er komt een kast op de vrouwengang. En een kast op de mannenafdeling. Een 8-tal creatieve en handige bewoners steekt de handen uit de mouwen. Van oude wijnkistjes maken ze twee boekenkasten. Gulle schenkers bezorgen ons mooie boeken om de kasten te vullen: thrillers, kinderboeken, strips, romans, historische boeken, psychologische boeken en tijdschriften. Op maandagmorgen 2 mei openen we de boekenkasten officieel. Er is chips, fruitsap en er zijn veel boeken. De bewoners kiezen zelf welke boeken in welke kast terecht komen. Het doet ons plezier als we horen dat Angie, Christa en Dimi vijf minuten na de inhuldiging al een favoriet boek meegenomen hebben naar hun kamer.

Als je zelf nergens woont
moet je altijd
als je slapen wil,
aanbellen bij mensen die wel
ergens wonen

Maar als nou niemand opendoet
of ze hebben geen logeerbed
en de bank is voor de hond?

Dan moet je buiten
in de regen
in de wind
in de put
zitten huilen op de stoep.

Komt er plots een schrijver langs,
verzint die een verhaal voor jou,
schrijft hij jou een boek cadeau,
een sprook om in te wonen.

Huis van woorden,
dak van taal. Lees
maar lang en wees
gelukkig.

Tim Gladdines

In het najaar plannen we nog enkele activiteiten. Een schrijver zal komen vertellen over zijn boeken en verhalen. En misschien brengen we wel een bezoek aan de boekenbeurs.

Samen poëzie lezen?!..

PROGRAMMA

Samen lezen doet wat met een mens. Dat leren we uit onderzoek. Dat weten we uit ervaring.
Hoe het is om samen poëzie te lezen, kan je op deze dag bewust meemaken. Het Lezerscollectief en Poëziecentrum nemen je mee op verkenning. Want samen lezen werkt ook met deelnemers die niet (altijd) tussen boeken groot worden of zijn opgegroeid. Doorheen de dag krijg je inspiratie, boeiende gesprekken, nieuwe inzichten en leesideeën aangereikt om zelf aan de slag te gaan. De Kluizerij is onze gastplek.

  • Sieglinde Vanhaezebrouck gidst je door het rijke poëzie-aanbod. Sieglinde is stafmedewerker van Poëziecentrum.
  • Hoe door literatuur en poëzie een gedeeld bewustzijn groeit, weet Jan Lauwereyns. Jan is prof. Neurowetenschappen en decaan aan KYUSHU University (Japan). Hij is gelauwerd auteur en peter van het Lezerscollectief. Wie hem gehoord heeft, twijfelt niet meer aan het belang van literatuur.
  • Jan Raes geeft feedback op deze inbreng. Jan is psychiater en mede-oprichter van het Lezerscollectief. Hij is de bezieler van De Kluizerij.
  • Leesbegeleiders van het Lezerscollectief nemen je mee in de ervaring. Beleef zelf een samen-lees-sessie. Je kiest zelf je doelgroep.
  • Dirk Terryn stelt Het Lezerscollectief en de leesmethode van het Lezerscollectief voor. Dirk is mede-oprichter.
  • Verdiep je beleving en je bagage in een van de namiddagsessies naar keuze.

Keynote: Gedeeld bewustzijn (10u) – Jan Lauwereyns

Onze eigen ervaringen zijn tegelijkertijd uniek en universeel. Dat is één van de grote mysteries van het menselijk bewustzijn. Jan Lauwereyns verkent dit mysterie. Hij past begrippen uit de hedendaagse neurowetenschap toe op literatuur. Wat gebeurt er in ons lichaam als we literatuur lezen ? Welke dynamiek ontstaat er als we dat samen doen ?

Er komt heel wat aan bod: spiegelneuronen, empathie, ‘theory of mind’, actieve waarneming, gedeelde aandacht, intrinsieke beloning en een versterking van ons begripsvermogen. Verhalen en gedichten schotelen ons telkens nieuwe vormen van bewustzijn voor. We krijgen een scherper inzicht in de ervaringen van anderen, maar ook in onze eigen ervaringen. Deze vergelijkingsoefening is specifiek menselijk. We worden er menselijker van. Ten aanzien van anderen: ons sociaal bewustzijn. Maar ook ten aanzien van onszelf: “zelf worden”, zo benoemt de dichter Henk van der Waal het.

Samen-lezen op maat van jouw doelgroep (VM)

De specifieke methode van samen lezen wordt toegepast. Binnen het Lezerscollectief lezen we normaal een kortverhaal en een gedicht. Vandaag spitsen we ons toe op poëzie. Ervaren wat de tekst met je doet. Ervaringen delen, voor wie dat wil. De tekst blijft het anker. We voorzien 4 parallel-groepen voor een authentieke voorleeservaring met nabespreking.

  • jonge kinderen (6-9)
  • kinderen (9-12)
  • jongeren
  • volwassenen

Onze leesbegeleiders zijn actief binnen basiseducatie, leerplichtonderwijs, bijzondere jeugdzorg, Centra voor Geestelijke Gezondheid, beschut wonen, senioren, gevangenis…

Een poëtische wandeling na de lunch (facultatief)

Verdieping (NM)

Je kiest je eigen sessie:

  • De kracht van je stem – door Maud Vanhauwaert. Maud is zelf auteur en tekstperformer.
  • Een sterk aanbod poëzie voor kinderen en jongeren – door Sieglinde Vanhaezebrouck.
  • Voorstelling Lezerscollectief: wie we zijn en wat we doen. Hanteerbaar in jouw context ? -door Dirk Terryn.
  • Samen lezen & auteursontmoeting (Jan Lauwereyns)
  • Een nieuwe lees-beleving in groep

Koffie, slotwoord en een poëtische afsluiter

door Maud Vanhauwaert

Maar dan hoeft het nog niet gedaan te zijn…

Jan Lauwereyns geeft om 20u een avondlezing in Poëziecentrum Gent (Vrijdagmarkt 36).

Wie meegaat naar Gent kan in de Kluizerij dineren.

PRAKTISCH

Voor wie ?

  • Leerkrachten, leesbegeleiders, vormingswerkers, groepsbegeleiders…
  • Met een hart voor poëzie en een hart voor mensen
  • Wie met gedichten werkt of aan de slag wil in zijn omgeving
  • Wie wil kennismaken met de methodiek van het Lezerscollectief
  • Wie gewoon nieuwsgierig is of inspiratie zoek …

Wanneer ?

Op vrijdag 18 september 2015
Onthaal vanaf 9u
Start om 9.30u tot 16.30u

Waar ?

In De Kluizerij, Aalstersedreef 1, 1790 Affligem
De Kluizerij is moeilijk bereikbaar met openbaar vervoer.
We promoten carpooling of een lift vanaf het station van Aalst.
Voor chauffeurs voorzien we een poëtische verrassing.

Catering ?

Water, koffiepauzes en broodjes ‘s middag zijn inbegrepen.

Hoeveel kost het ?

Bijdrage in de kosten is 50 euro.
Een maaltijd ’s avonds kost 20 euro (all in) – ter plekke te betalen.

INSCHRIJVEN

Gaat heel makkelijk via deze inschrijvingslink .
Je ontvangt een bevestiging. Op de dag zelf krijg je een attest van deelname.

Betalen

Doe je per overschrijving op rekeningnummer BE26 7350 3536 0629 van Het Lezerscollectief. Voor betalingen na 14 september: graag betalingsbewijs meebrengen.

Je kan ook ter plekke cash betalen.

VRAGEN ?

poezie@lezerscollectief.be

Zie ook…

www.lezerscollectief.be

www.poeziecentrum.be

www.kluizerij.com

En nog een boekrecensie

Samen sterke verhalen vertellen is een uitgebreide verzameling korte literaire verhalen en gedichten van schrijvers uit voornamelijk Nederland en België, al staan er ook een aantal vertaalde verhalen tussen. Het Lezerscollectief, de groep mensen die deze bundel heeft samengesteld, koos verhalen en gedichten die ze uitermate geschikt vonden voor een ‘revolutionaire’ manier van lezen: samen en hardop.

Je kunt deze bundel ‘gewoon’ gelezen, dus in stilte en alleen. Maar dan nog krijg je het gevoel dat het perfecte stukjes zijn om voor te lezen; de verhalen zijn niet te lang en niet te kort, net als de gedichten, ze zijn goed geschreven en houden de spanning of interesse van de lezer (of luisteraar) vast. Dat ligt natuurlijk aan de auteurs van wie de teksten gekozen zijn, maar het ligt ook aan de goede vertalingen; het valt niet zo op dat sommige verhalen vertaald zijn, en andere oorspronkelijk in het Nederlands geschreven zijn.

Verhalen en gedichten wisselen elkaar voortdurend af, en vaak past het onderwerp van het gedicht bij het voorafgaande verhaal. Soms is dat duidelijk, zoals een verhaal over zwemmen gevolgd door een gedicht over hetzelfde onderwerp (maar dan vanuit een totaal andere hoek benaderd), soms iets subtieler. Achterin is wel een lijstje met trefwoorden opgenomen, zodat je snel verhalen en gedichten kunt vinden die over dat onderwerp gaan (bijvoorbeeld ‘dromen’, ‘durf’, ‘eenzaamheid’, ‘familie’, of ‘generatiekloof’).

De onderwerpen van de verhalen en gedichten van de 69 verschillende auteurs lopen eigenlijk zo uiteen, dat het vrijwel ondoenlijk is een favoriet aan te wijzen. Sommige zijn wat humoristischer, andere stemmen meer tot nadenken. Het is heel waarschijnlijk dat er voor iedereen minstens een aantal verhalen en/of gedichten tussen zitten die bevallen. Ook als je verder nooit ‘literatuur’ leest, zijn dit allemaal heel toegankelijke verhalen en gedichten. En het is natuurlijk ook een ideale bundel om nieuwe auteurs mee te ontdekken!

Soms is de schrijfstijl opvallend, zoals in het verhaal van Paul van Ostaijen (‘Het gevang in de hemel, geschreven in 1920), maar vrijwel alle verhalen zijn geschreven (of vertaald) in moderner taalgebruik. Iets leuks dat opvalt, is dat bijvoorbeeld van Toon Tellegen niet alleen een gedicht in deze bundel is opgenomen, maar dat hij ook het verhaal van Axel Hacke heeft vertaald.

De paar typefouten in deze bundel vallen amper op; enkel een paar ontbrekende leestekens en af en toe een weggevallen letter. Zeker geen dingen die je merkt als het aan je voorgelezen wordt.

Het boek sluit af met een interview en ervaringsverslagen over de samenleesgroepen. Het concept van zulke voorleesgroepen is interessant – je moet dan nadenken over de verhalen die je kiest om voor te lezen. Korte verhalen zijn daar inderdaad geschikt voor, omdat de luisteraar dan niet naar huis gaat met een verhaal dat nog niet af is. Deze bundel maakt het kiezen van zo’n voorleesverhaal een stuk makkelijker. Het Lezerscollectief heeft deze bundel met zichtbaar veel aandacht samengesteld, en dat maakt het extra leuk om te lezen.

Een half jaar komen lezen in vooruit

Het hart is een poema op de hoogvlakte. We lezen een gedicht van Davide Rondoni, en verwijzen met deze zin subtiel naar de bijzondere leessessie van vorige week. Toen lazen we het allereerste verhaal uit ‘Samen sterke verhalen lezen’, het prachtig uitgegeven boek waarin veel leesinspiratie te vinden is. Bij het openingsverhaal uit die bloemlezing, ‘Twee woorden’ van Isabel Allende, pikt B. in op het beeld van een poema. B. is er al van bij het begin bij, en heeft nog nooit een week overgeslagen. We staan telkens weer versteld over hoe hij schijnbaar onopvallende zinnen uit teksten weet te plukken. Het beeld van de poema, dat B. dit keer aanhaalt, blijft hangen. Annelore besluit hierop spontaan om niet het geplande gedicht, maar eentje uit haar hoofd voor te dragen – ‘Sonnet XI-Ik honger naar je mond.’ van Pablo Neruda. Ook hierin komt een poema voor (En hongerig besnuffel ik de schemer/jou zoekend, zoekend naar je bloedwarm hart/als poema in ’t verlaten Quitratue). Ze brengt het twee keer na elkaar, wat helpt om de woorden langzaam te leren kennen. Wanneer ze klaar is, haalt P., die er sinds enkele weken bij is en een aandachtige en enthousiaste meelezer blijkt, een bundel uit zijn tas. Het zijn de 100 liefdesgedichten van Pablo Neruda, waarin ook het poema-gedicht staat dat Annelore zopas heeft voorgedragen. We sluiten de sessie af met P. die het gedicht nog eens in het Spaans voorleest en verwonderen ons over zoveel mooi toeval rond een poema. Poema, het Spaanse woord voor gedicht.

*
Een zestal maanden lezen we nu al voor in De Blauwe Kamer op de derde verdieping in De Vooruit. Iedere week opnieuw staan thee, koffie en koekjes voor ons klaar, een luxe waar we steeds weer blij van worden. Nu de dagen weer lengen zien we opnieuw de zon ondergaan achteraan de Bagattenstraat. Een tafel, tien stoelen, en het verhaal begint.

*

We zijn er iedere week op dinsdag. Met z’n tweeën, omdat we erop uitkwamen dat het nog leuker is om de sessies samen te begeleiden en samen op zoek te gaan naar vers leesvoer. We gaan er prat op geen twee keer dezelfde schrijver voor te schotelen en hebben van verhalen sprokkelen een ware sport gemaakt. De enige criteria bij het zoeken naar een goed verhaal of gedicht zijn 1. Dat het goed geschreven is 2. Dat het ons raakt, dat er menselijkheid uit spreekt. En misschien ook wel een beetje 3. Dat de tekst ruimte open laat voor interpretatie. Want dat is net het mooie, hoe we door de inbreng van iedereen verrijkt uit het Blauwe Kamertje komen. Hoe iedereen zijn eigen kleur toevoegt aan de tekst. Hoe we elkaar niet kennen, maar rond die tafel toch kunnen delen wat de tekst met ons doet.

Onderzoek legt verband tussen lezen en geluk

Onderzoek legt verband tussen lezen en geluk

Uit recent onderzoek blijkt dat Britse mensen die boeken lezen gemiddeld gelukkiger zijn. Het onderzoek werd in heel Groot-Brittannië uitgevoerd door DJS Research voor organisatie Booktrust om leesgewoontes en de houding jegens boeken onder volwassenen in kaart te brengen. Daaruit bleek onder meer dat mensen in een hogere socio-economische klasse gemiddeld meer lezen.

Resultaten

Op het eerste gezicht zijn de cijfers somber. Zo leest 18% van de respondenten nooit fysieke boeken en 71% nooit e-boeken, beweert 35% nooit tijd te hebben om te lezen en geeft 45% aan liever televisie te kijken dan te lezen. Meer dan de helft van de respondenten gelooft bovendien dat boeken vervangen gaan worden door internet en het lezen op computers.

Het blijkt echter dat mensen die weinig of nooit lezen in armere buurten wonen en dat dit ‘vooral mannen onder de 30’ zijn die ‘minder tevreden met hun leven’ zijn. Volgens de onderzoekers geven vooral de reacties van de respondenten het beste de verschillen in leesgedrag weer. Zo liet een respondent, een man tussen de 30 en 44 jaar, het volgende weten:

‘Het punt is, het is 2013 en niet 1813. We hebben nu elektriciteit, dus kunnen we Dvd’s kopen en televisie kijken in plaats van boeken lezen. Boeken zijn voor een oudere generatie. Jongere mensen lezen over het algemeen geen boeken.’

Gelukkiger door lezen

Uit het onderzoek bleek namelijk ook dat mensen die wel lezen aanzienlijk gelukkiger. Zo vindt 76% dat lezen hun leven verbetert en voelen ze zich na het lezen beter, leest 28% van volwassenen iedere dag een boek en leest meer dan driekwart liever fysieke boeken dan e-boeken.

In het rapport worden dan ook vier conclusies getrokken:

  • Mensen die boeken lezen zijn gemiddeld veel blijer met hun leven.
  • De meeste mensen die boeken lezen vinden dat dit hun leven verbetert.
  • Mensen die vroeger werden voorgelezen en aangemoedigd werden om te lezen, lezen op latere leeftijd doorgaans meer en lezen ook meer voor aan hun eigen kinderen.
  • Mensen die geen boeken lezen, wonen vaker in achterstandswijken en arme buurten.

Bron: www.booktrust.org.uk