Lezen in de lerarenopleiding

Hoe het voor mij allemaal begon….

Een lector die vraagt om vrijwillig aan iets deel te nemen na je dagelijkse, verplichte uren is niet meteen iets waar je voor staat te springen, toch?
Maar toen ik haar vol passie hoorde vertellen over ‘Het Lezerscollectief’, was mijn nieuwsgierigheid toch geprikkeld.
Lezen is iets wat ik doodgraag doe, maar wat er door het vele werk vaak niet meer van komt.
Iemand die dit dan voor jou doet, en bijkomend ook een zeer aangename stem heeft waardoor je echt tot rust kan komen, dat was de oplossing.
De eerste samenkomst was, zoals Sofie al vermeldde, een beetje onwennig.
Niemand wist echt wat er ging komen, of wat er van ons verwacht werd.
Snel een koekje eten, een beetje onwennig van de koffie drinken en een beetje rondkijken in de hoop dat iemand iets zou zeggen tijdens de pauzes.
Toch was ik blij dat ik me had opgegeven. Ik voelde me na deze sessie ontspannen en keek al uit naar de volgende bijeenkomst.
Deze kwam er ook snel, op dinsdagnamiddag, tijdens de persoonlijke werktijd.
Voor mij voelde het als een momentje van rust, een moment waarop je niet hoeft te denken aan taken die op je wachten of lessen die je moet geven.
En zo voelt het vandaag nog steeds.
Bij elke bijeenkomst voel je de band tussen de vrijwilligers groeien.
Er is geen schroom om iets te zeggen, je kan het vertrouwen noemen…
Want dat is volgens mij één van de sterktes van dit project.
Je voelt je zodanig op je gemak, dat je niet bang hoeft te zijn om afgerekend te worden op wat je zegt.
Tijdens het Lezerscollectief gaat het vaak over persoonlijke zaken. Je graaft dieper in jezelf, je haalt beelden op die misschien niet altijd even prettig zijn, of juist wel, en dan vertel je en het gaat vanzelf.
Je vertelt wat je ziet, wat je voelt en wat je denkt.
Je vertrouwt de mensen om je heen, je vertrouwt erop dat wat in deze ruimte verteld wordt, ook in deze ruimte blijft.
Dat vertrouwen komt volgens mij door mevrouw Van den Bossche.
Tijdens de bijeenkomsten stelt ze zich niet op als lector Nederlands, maar als persoon die een passie heeft voor lezen, iemand die echt naar je luistert en dat maakt het net bijzonder. Een kleine familie, met een bijzondere band. Je luistert, je voelt en je deelt.

Tine Depauw

 

En nog een boekrecensie

Samen sterke verhalen vertellen is een uitgebreide verzameling korte literaire verhalen en gedichten van schrijvers uit voornamelijk Nederland en België, al staan er ook een aantal vertaalde verhalen tussen. Het Lezerscollectief, de groep mensen die deze bundel heeft samengesteld, koos verhalen en gedichten die ze uitermate geschikt vonden voor een ‘revolutionaire’ manier van lezen: samen en hardop.

Je kunt deze bundel ‘gewoon’ gelezen, dus in stilte en alleen. Maar dan nog krijg je het gevoel dat het perfecte stukjes zijn om voor te lezen; de verhalen zijn niet te lang en niet te kort, net als de gedichten, ze zijn goed geschreven en houden de spanning of interesse van de lezer (of luisteraar) vast. Dat ligt natuurlijk aan de auteurs van wie de teksten gekozen zijn, maar het ligt ook aan de goede vertalingen; het valt niet zo op dat sommige verhalen vertaald zijn, en andere oorspronkelijk in het Nederlands geschreven zijn.

Verhalen en gedichten wisselen elkaar voortdurend af, en vaak past het onderwerp van het gedicht bij het voorafgaande verhaal. Soms is dat duidelijk, zoals een verhaal over zwemmen gevolgd door een gedicht over hetzelfde onderwerp (maar dan vanuit een totaal andere hoek benaderd), soms iets subtieler. Achterin is wel een lijstje met trefwoorden opgenomen, zodat je snel verhalen en gedichten kunt vinden die over dat onderwerp gaan (bijvoorbeeld ‘dromen’, ‘durf’, ‘eenzaamheid’, ‘familie’, of ‘generatiekloof’).

De onderwerpen van de verhalen en gedichten van de 69 verschillende auteurs lopen eigenlijk zo uiteen, dat het vrijwel ondoenlijk is een favoriet aan te wijzen. Sommige zijn wat humoristischer, andere stemmen meer tot nadenken. Het is heel waarschijnlijk dat er voor iedereen minstens een aantal verhalen en/of gedichten tussen zitten die bevallen. Ook als je verder nooit ‘literatuur’ leest, zijn dit allemaal heel toegankelijke verhalen en gedichten. En het is natuurlijk ook een ideale bundel om nieuwe auteurs mee te ontdekken!

Soms is de schrijfstijl opvallend, zoals in het verhaal van Paul van Ostaijen (‘Het gevang in de hemel, geschreven in 1920), maar vrijwel alle verhalen zijn geschreven (of vertaald) in moderner taalgebruik. Iets leuks dat opvalt, is dat bijvoorbeeld van Toon Tellegen niet alleen een gedicht in deze bundel is opgenomen, maar dat hij ook het verhaal van Axel Hacke heeft vertaald.

De paar typefouten in deze bundel vallen amper op; enkel een paar ontbrekende leestekens en af en toe een weggevallen letter. Zeker geen dingen die je merkt als het aan je voorgelezen wordt.

Het boek sluit af met een interview en ervaringsverslagen over de samenleesgroepen. Het concept van zulke voorleesgroepen is interessant – je moet dan nadenken over de verhalen die je kiest om voor te lezen. Korte verhalen zijn daar inderdaad geschikt voor, omdat de luisteraar dan niet naar huis gaat met een verhaal dat nog niet af is. Deze bundel maakt het kiezen van zo’n voorleesverhaal een stuk makkelijker. Het Lezerscollectief heeft deze bundel met zichtbaar veel aandacht samengesteld, en dat maakt het extra leuk om te lezen.

Een half jaar komen lezen in vooruit

Het hart is een poema op de hoogvlakte. We lezen een gedicht van Davide Rondoni, en verwijzen met deze zin subtiel naar de bijzondere leessessie van vorige week. Toen lazen we het allereerste verhaal uit ‘Samen sterke verhalen lezen’, het prachtig uitgegeven boek waarin veel leesinspiratie te vinden is. Bij het openingsverhaal uit die bloemlezing, ‘Twee woorden’ van Isabel Allende, pikt B. in op het beeld van een poema. B. is er al van bij het begin bij, en heeft nog nooit een week overgeslagen. We staan telkens weer versteld over hoe hij schijnbaar onopvallende zinnen uit teksten weet te plukken. Het beeld van de poema, dat B. dit keer aanhaalt, blijft hangen. Annelore besluit hierop spontaan om niet het geplande gedicht, maar eentje uit haar hoofd voor te dragen – ‘Sonnet XI-Ik honger naar je mond.’ van Pablo Neruda. Ook hierin komt een poema voor (En hongerig besnuffel ik de schemer/jou zoekend, zoekend naar je bloedwarm hart/als poema in ’t verlaten Quitratue). Ze brengt het twee keer na elkaar, wat helpt om de woorden langzaam te leren kennen. Wanneer ze klaar is, haalt P., die er sinds enkele weken bij is en een aandachtige en enthousiaste meelezer blijkt, een bundel uit zijn tas. Het zijn de 100 liefdesgedichten van Pablo Neruda, waarin ook het poema-gedicht staat dat Annelore zopas heeft voorgedragen. We sluiten de sessie af met P. die het gedicht nog eens in het Spaans voorleest en verwonderen ons over zoveel mooi toeval rond een poema. Poema, het Spaanse woord voor gedicht.

*
Een zestal maanden lezen we nu al voor in De Blauwe Kamer op de derde verdieping in De Vooruit. Iedere week opnieuw staan thee, koffie en koekjes voor ons klaar, een luxe waar we steeds weer blij van worden. Nu de dagen weer lengen zien we opnieuw de zon ondergaan achteraan de Bagattenstraat. Een tafel, tien stoelen, en het verhaal begint.

*

We zijn er iedere week op dinsdag. Met z’n tweeën, omdat we erop uitkwamen dat het nog leuker is om de sessies samen te begeleiden en samen op zoek te gaan naar vers leesvoer. We gaan er prat op geen twee keer dezelfde schrijver voor te schotelen en hebben van verhalen sprokkelen een ware sport gemaakt. De enige criteria bij het zoeken naar een goed verhaal of gedicht zijn 1. Dat het goed geschreven is 2. Dat het ons raakt, dat er menselijkheid uit spreekt. En misschien ook wel een beetje 3. Dat de tekst ruimte open laat voor interpretatie. Want dat is net het mooie, hoe we door de inbreng van iedereen verrijkt uit het Blauwe Kamertje komen. Hoe iedereen zijn eigen kleur toevoegt aan de tekst. Hoe we elkaar niet kennen, maar rond die tafel toch kunnen delen wat de tekst met ons doet.

Masterclass Adian Chambers

Op 16 mei 2015 gaf Aidan Chambers een masterclass voor onze leesbegeleiders. Tell me en The Reading Environment stonden centraal. Vanuit beschouwingen over het belang van lezen naar boven en de kracht van het voorlezen, bracht Aidan ons in een workshop (tweede gedeelte) bij een gezamenlijke lezing van het picture book Where the wild things are van Maurice Sendak.

Voor de bibliotheekmedewerkers, leraren en lerarenopleiders onder ons was het een prettig weerzien. Zijn inzichten zijn al decennia een bron van inspiratie.

Reading literature gives us images to think with.

— Aidan Chambers

Wie Aidan Chambers graag zelf aan het werk ziet, kan de lezing die hij voor Stichting Lezen (Nederland) gaf, bekijken op youtube.

https://youtu.be/l7aFGTycvfI

 

Het Lezerscollectief wordt gesteund door het Vlaams Fonds voor de Letteren

Vlaams Fonds voor de letteren

Op 19, 20 en 21 juni vindt de volgende opleiding plaats van onze leesbegeleiders.

Dankzij de steun van het Vlaams Fonds voor de letteren kunnen 12 trajecten geco-financierd worden. Samen met je gemeentebestuur, je bibliotheek, de organisatie waarvoor je leest kunnen we op die manier, in co-creatie, twaalf nieuwe leesgroepen opstarten. Neem contact op via info@lezerscollectief.be voor meer informatie.

Onderzoek legt verband tussen lezen en geluk

Onderzoek legt verband tussen lezen en geluk

Uit recent onderzoek blijkt dat Britse mensen die boeken lezen gemiddeld gelukkiger zijn. Het onderzoek werd in heel Groot-Brittannië uitgevoerd door DJS Research voor organisatie Booktrust om leesgewoontes en de houding jegens boeken onder volwassenen in kaart te brengen. Daaruit bleek onder meer dat mensen in een hogere socio-economische klasse gemiddeld meer lezen.

Resultaten

Op het eerste gezicht zijn de cijfers somber. Zo leest 18% van de respondenten nooit fysieke boeken en 71% nooit e-boeken, beweert 35% nooit tijd te hebben om te lezen en geeft 45% aan liever televisie te kijken dan te lezen. Meer dan de helft van de respondenten gelooft bovendien dat boeken vervangen gaan worden door internet en het lezen op computers.

Het blijkt echter dat mensen die weinig of nooit lezen in armere buurten wonen en dat dit ‘vooral mannen onder de 30’ zijn die ‘minder tevreden met hun leven’ zijn. Volgens de onderzoekers geven vooral de reacties van de respondenten het beste de verschillen in leesgedrag weer. Zo liet een respondent, een man tussen de 30 en 44 jaar, het volgende weten:

‘Het punt is, het is 2013 en niet 1813. We hebben nu elektriciteit, dus kunnen we Dvd’s kopen en televisie kijken in plaats van boeken lezen. Boeken zijn voor een oudere generatie. Jongere mensen lezen over het algemeen geen boeken.’

Gelukkiger door lezen

Uit het onderzoek bleek namelijk ook dat mensen die wel lezen aanzienlijk gelukkiger. Zo vindt 76% dat lezen hun leven verbetert en voelen ze zich na het lezen beter, leest 28% van volwassenen iedere dag een boek en leest meer dan driekwart liever fysieke boeken dan e-boeken.

In het rapport worden dan ook vier conclusies getrokken:

  • Mensen die boeken lezen zijn gemiddeld veel blijer met hun leven.
  • De meeste mensen die boeken lezen vinden dat dit hun leven verbetert.
  • Mensen die vroeger werden voorgelezen en aangemoedigd werden om te lezen, lezen op latere leeftijd doorgaans meer en lezen ook meer voor aan hun eigen kinderen.
  • Mensen die geen boeken lezen, wonen vaker in achterstandswijken en arme buurten.

Bron: www.booktrust.org.uk

 

Getuigenis van Sofie, een studente

“Mijmerend dacht ik terug aan de voorleessessies van mijn leerkracht van het vierde leerjaar, mevrouw Marcassoli, toen ik de uitnodiging kreeg om me aan te sluiten bij de leesgroep binnen onze opleiding Bachelor Lager Onderwijs. Ik was al lang overtuigd dat voorlezen bijdraagt tot de taalontwikkeling van kinderen. Wat de impact ervan zou zijn op volwassenen, vroeg ik me af.
Tijdens de eerste sessie,  met zes studenten en onze lector Hilde Van den Bossche, waren we aanvankelijk een beetje nerveus. Stoelgeschuifel, snel koffie en thee schenken, koekjes klaarzetten… Het was allemaal een beetje vreemd: zo informeel samenkomen met een lector. Gelukkig waren we al snel helemaal mee in het verhaal en de volgende sessies verliepen in een sfeer van onmiddellijke vanzelfsprekendheid. Telkens een ander tekstgenre, steeds gekoppeld aan een gedicht dat die tekst in een ander daglicht stelt.

Een mooi proces met regelmatige bezinkingspauzes die vaak ook bezinningspauzes waren: het verhaal kreeg wortels richting mijn ziel. Met reactiemomenten tijdens dewelke bleek dat ieder van ons een andere visie had op de tekst, er een ander gevoel bij had en er andere voorstellingen bij maakte.
Door een aantal keer op deze manier samen te lezen leer je elkaar écht kennen. Niet zoals je elkaar leert kennen op café, neen: dieper, echt ten gronde. Je ontdekt als het ware je familie …

Deze sessies zijn me nu al zeer dierbaar: ik kijk telkens weer uit naar die rustpauzes binnen het hectische academiejaar, naar de verrassende teksten, de gedichten en naar het weerzien met de leesgroep en –begeleider.

Dit initiatief is voor mij absoluut een meerwaarde voor onze opleiding en een aanrader voor elke meerwaardezoeker die zoekt naar een stressloos moment in de werkdag.”

Binnen de weekplanning van onze opleiding krijgen studenten persoonlijke werktijd op dinsdagnamiddag: dan zijn er geen lessen gepland. Alle studenten hebben besloten, na de eerste sessie, een deel van hun persoonlijke werktijd te gebruiken voor de samenleessessies van Het Lezerscollectief.

Door omstandigheden verloopt de sessie niet altijd even lang: soms lezen we een half uur, soms anderhalf uur, soms iets daartussen. De studenten kijken uit naar dit moment en hebben besloten na de sessie van een half uur dat dat veel te kort is, zelfs wanneer we werken met een korte tekst. We proberen nog uit wat de ideale duurtijd is.

Sofie is een echte ambassadeur en verkondigt aan ieder die het horen wil hoe fijn deze samenleesmomenten zijn. Zij heeft ervoor gezorgd dat het opleidingshoofd nieuwsgierig is geworden en tijd maakt om zoveel mogelijk sessies mee te volgen. Het is ontroerend om vast te stellen hoe open de studenten hem ontvangen en zonder schroom blijven vertellen wat de tekst met hen doet. Hij neemt deel aan het gesprek als een gelijke en geniet evenveel als de studenten.

Op onze campus is het niet gemakkelijk om een lokaal te reserveren. Hoewel het de regel is dat Het Lezerscollectief samenkomt in een gezellig lokaal, is dat op een druk bezette campus, niet haalbaar. De studenten zijn echter flexibel en maken het zelf gezellig: de koffie, koekjes en het gezellig rond tafels zitten helpen en de teksten doen de rest. Na een paar sessies merk ik dat ze weerbaarder zijn geworden, dat ze veerkracht hebben (her)ontdekt in zichzelf.

Als begeleider kijk ik ook uit naar het samen lezen en ik merk dat het uitzoeken van teksten geen opgave is maar rust brengt. Terwijl de hoofdbetrachting van dit proefproject is een rustpauze in te lassen voor studenten tijdens het drukke academiejaar, hen te laten genieten van literatuur en met elkaar in gesprek te treden tijdens het genieten van de tekst, ondervind ik als begeleider ook positieve effecten. Het samen lezen zorgt voor pauzes tijdens mijn werktijd: ik doe dit namelijk als vrijwilliger tijdens mijn ‘vrije tijd’.

Een eerste rustpauze ervaar ik bij het tijd maken om teksten te zoeken, een tweede rustpauze wanneer ik de tekst lees en voorbereid en een derde rustpauze tijdens het samen lezen. De sessies zijn ook voor mij als begeleider ‘therapeutisch’ en zorgen ervoor dat ik tijd maak om zelf meer literatuur te lezen, om me te laten raken door teksten (zowel proza als gedichten) en me af te vragen of ze bruikbaar zijn voor de studenten. Tegelijk zorgen de sessies ervoor dat ik mijn empathische competentie kan ontwikkelen: wat zal aanslaan, waaraan hebben de studenten nood, welke vragen zorgen voor een open gesprek … Als lerarenopleider haal ik dus veel positiefs uit Het Lezerscollectief.

Mogelijk blijft dit samen lezen hangen in het geheugen, zorgt het voor ‘een lieflingsbeeld’ van de studententijd wanneer die reeds lang vervlogen is en mogelijk voor inspiratie in het werkveld van lager onderwijs. Niets moet, het samen lezen verloopt in een open sfeer en iedereen geniet.

Sfeerbeeld leesgroep in lerarenopleiding Odisee, Sint-Niklaas

Vele mensen denken met enige weemoed terug aan hun studententijd: de tijd toen alles kon, de tijd van vrijheid, de tijd van dromen zonder zorgen … Dr. C.F.Visser en Emiel Hullebroeck zorgden in een lied voor de volgende beschrijving: “Die studentejare gaan verby, verby studente weelde; nooit keer hul ooit terug vir my: die tyd, die lieflingsbeelde.”

Het lied gaat voorbij aan de zorgen die studenten hebben, aan de onrust die met taken en stage gepaard gaat, aan de onzekerheid die verlammend werkt, kortom … het lied is geschreven door wie terugkijkt en vergeten is dat niet alles zo rooskleurig was.

Het Lezerscollectief heeft gekozen voor een proefproject binnen lerarenopleidingen om studenten te laten genieten van literatuur en tegelijk te zorgen voor een rustpauze tijdens de drukte van de opleiding met vele taken, groepswerken en stages, naast de vele uren les. Die rustpauze biedt studenten de mogelijkheid om hun evenwicht te vinden of opnieuw te vinden en om de grote literatuur te ontdekken zonder enige dwang maar gewoon omdat ze raakt, omdat ze verwoordt wat de student zelf ondervindt zonder er zelf woorden voor te vinden. Studenten voelen zich geborgen tijdens het samenleesmoment en praten vanuit de tekst over wat hen bezighoudt.

Binnen de Odiseehogeschool loopt het proefprojec op twee plekken: in Brussel en in Sint-Niklaas. In Brussel loopt het project al bijna een jaar. In Sint-Niklaas zijn we is dit jaar begonnen. Dit verslag gaat het over Het Lezerscollectief te Sint-Niklaas.

– Hilde Van den Bossche

De winnaars van de LIA’s 2014 zijn bekend

Foto LIA's

Op 26 maart zijn in Gent de LIA’s (Language Industry Awards) uitgereikt. Na een gesmaakte academische zitting door prof. Jacques Van Keymeulen over oraal erfgoed in een modern jasje bekroonde de taalsector met 8 LIA’s de meest innovatieve, beloftevolle en uitmuntende taalproducten, diensten, publicaties en initiatieven uit de taalsector in 2014.

De 40 genomineerden voor de 8 LIA’s verzamelden samen meer dan 14.000 stemmen. Dat zijn er ruim 5000 meer dan vorig jaar. Er werden dit jaar uit alle hoeken van de taalsector bijna 100 nationale en internationale nominaties voor de longlist ingediend, waarvan er uiteindelijk 40 op de shortlist kwamen en campagne mochten voeren voor een LIA. Met hun enthousiaste campagnes lieten de genomineerden dit jaar een bijzonder diverse en dynamische taalsector zien.

Het Lezerscollectief won in de categorie Belofte van het jaar 2014’ met 36% van de stemmen.

Initiatiefnemer Dries Debackere (De Taalsector): “De uitreiking van de LIA’s en de voorafgaande campagnes van de 40 genomineerden hebben opnieuw het beste van het beste uit de taalsector laten zien. De 40 genomineerden hebben zich vol enthousiasme aan de achterban en aan het brede publiek getoond. De taalsector is als een creatieve en dynamische sector met een zeer aantrekkelijke en rijke diversiteit in beeld gekomen.”

“Het belangrijkste om te onthouden is dat elke nominatie en elke campagne sterk positief afstralen op de hele taalsector. En daar profiteert iedereen in de taalsector van: samen veel aantrekkelijker, samen nog veel zichtbaarder! Proficiat aan alle genomineerden en aan iedereen die de taalsector op deze fantastische manier mee in beeld heeft gebracht,” aldus nog Dries Debackere.

Dirk Terryn nam de oorkonde in ontvangst en zei daarbij “bijzonder getroffen te zijn met het grote enthousiasme voor het jonge initiatief. Zonder campagne –we hebben de Britse stemmen zelfs laten liggen- geven zovelen alweer blijk dat ons collectief verschil maakt.”

Het Lezerscollectief wint Language Industry Award “Belofte van het jaar 2014”

Iemand nomineerde ons en wij kregen bericht. Tiens, een award. Amai, al zoveel stemmen!

De LIA’s ( Language Industry Awards) http://www.languageindustryawards.eu  duidden ons aan als  ‘belofte van het jaar 2014’! Jullie (en anderen) hebben ons die pluim gegeven en ook anderen gemobiliseerd om dat te doen.

Een SMS bereikt ons nu vanuit GENT, op de plaats van de uitreiking…

WE HEBBEN GEWONNEN !!!

Hartverwarmend.

We zijn op nog geen jaar tijd een groeiende en enthousiaste beweging die in stilte werkt, met kwetsbare groepen vaak, maar daarin ook wordt gezien. Zoals vanavond.

Dat doet deugd.

Dat stimuleert.

Dat vraagt naar meer…

VEEL DANK AAN IEDEREEN!

Voor het trotse team,

DIRK, ERIK EN JAN


Kunnen we dat mooier doen dan met het beeld van Sabien Clement?

Mensen bijeen brengen rond sterke verhalen, ontspannen, voetje badend in een tekst, bij een kopje koffie of thee op verhaal komen.

Koop ons boek ‘Samen sterke verhalen vertellen’ (Uitgeverij Vrijdag) in de boekhandel en lees meer over ons.

Of check onze website  www.lezerscollectief.be

En schrijf meer enthousiaste vrienden en relaties in voor onze nieuwsbrief. Echt doen!