En nog een boekrecensie

Samen sterke verhalen vertellen is een uitgebreide verzameling korte literaire verhalen en gedichten van schrijvers uit voornamelijk Nederland en België, al staan er ook een aantal vertaalde verhalen tussen. Het Lezerscollectief, de groep mensen die deze bundel heeft samengesteld, koos verhalen en gedichten die ze uitermate geschikt vonden voor een ‘revolutionaire’ manier van lezen: samen en hardop.

Je kunt deze bundel ‘gewoon’ gelezen, dus in stilte en alleen. Maar dan nog krijg je het gevoel dat het perfecte stukjes zijn om voor te lezen; de verhalen zijn niet te lang en niet te kort, net als de gedichten, ze zijn goed geschreven en houden de spanning of interesse van de lezer (of luisteraar) vast. Dat ligt natuurlijk aan de auteurs van wie de teksten gekozen zijn, maar het ligt ook aan de goede vertalingen; het valt niet zo op dat sommige verhalen vertaald zijn, en andere oorspronkelijk in het Nederlands geschreven zijn.

Verhalen en gedichten wisselen elkaar voortdurend af, en vaak past het onderwerp van het gedicht bij het voorafgaande verhaal. Soms is dat duidelijk, zoals een verhaal over zwemmen gevolgd door een gedicht over hetzelfde onderwerp (maar dan vanuit een totaal andere hoek benaderd), soms iets subtieler. Achterin is wel een lijstje met trefwoorden opgenomen, zodat je snel verhalen en gedichten kunt vinden die over dat onderwerp gaan (bijvoorbeeld ‘dromen’, ‘durf’, ‘eenzaamheid’, ‘familie’, of ‘generatiekloof’).

De onderwerpen van de verhalen en gedichten van de 69 verschillende auteurs lopen eigenlijk zo uiteen, dat het vrijwel ondoenlijk is een favoriet aan te wijzen. Sommige zijn wat humoristischer, andere stemmen meer tot nadenken. Het is heel waarschijnlijk dat er voor iedereen minstens een aantal verhalen en/of gedichten tussen zitten die bevallen. Ook als je verder nooit ‘literatuur’ leest, zijn dit allemaal heel toegankelijke verhalen en gedichten. En het is natuurlijk ook een ideale bundel om nieuwe auteurs mee te ontdekken!

Soms is de schrijfstijl opvallend, zoals in het verhaal van Paul van Ostaijen (‘Het gevang in de hemel, geschreven in 1920), maar vrijwel alle verhalen zijn geschreven (of vertaald) in moderner taalgebruik. Iets leuks dat opvalt, is dat bijvoorbeeld van Toon Tellegen niet alleen een gedicht in deze bundel is opgenomen, maar dat hij ook het verhaal van Axel Hacke heeft vertaald.

De paar typefouten in deze bundel vallen amper op; enkel een paar ontbrekende leestekens en af en toe een weggevallen letter. Zeker geen dingen die je merkt als het aan je voorgelezen wordt.

Het boek sluit af met een interview en ervaringsverslagen over de samenleesgroepen. Het concept van zulke voorleesgroepen is interessant – je moet dan nadenken over de verhalen die je kiest om voor te lezen. Korte verhalen zijn daar inderdaad geschikt voor, omdat de luisteraar dan niet naar huis gaat met een verhaal dat nog niet af is. Deze bundel maakt het kiezen van zo’n voorleesverhaal een stuk makkelijker. Het Lezerscollectief heeft deze bundel met zichtbaar veel aandacht samengesteld, en dat maakt het extra leuk om te lezen.

Een half jaar komen lezen in vooruit

Het hart is een poema op de hoogvlakte. We lezen een gedicht van Davide Rondoni, en verwijzen met deze zin subtiel naar de bijzondere leessessie van vorige week. Toen lazen we het allereerste verhaal uit ‘Samen sterke verhalen lezen’, het prachtig uitgegeven boek waarin veel leesinspiratie te vinden is. Bij het openingsverhaal uit die bloemlezing, ‘Twee woorden’ van Isabel Allende, pikt B. in op het beeld van een poema. B. is er al van bij het begin bij, en heeft nog nooit een week overgeslagen. We staan telkens weer versteld over hoe hij schijnbaar onopvallende zinnen uit teksten weet te plukken. Het beeld van de poema, dat B. dit keer aanhaalt, blijft hangen. Annelore besluit hierop spontaan om niet het geplande gedicht, maar eentje uit haar hoofd voor te dragen – ‘Sonnet XI-Ik honger naar je mond.’ van Pablo Neruda. Ook hierin komt een poema voor (En hongerig besnuffel ik de schemer/jou zoekend, zoekend naar je bloedwarm hart/als poema in ’t verlaten Quitratue). Ze brengt het twee keer na elkaar, wat helpt om de woorden langzaam te leren kennen. Wanneer ze klaar is, haalt P., die er sinds enkele weken bij is en een aandachtige en enthousiaste meelezer blijkt, een bundel uit zijn tas. Het zijn de 100 liefdesgedichten van Pablo Neruda, waarin ook het poema-gedicht staat dat Annelore zopas heeft voorgedragen. We sluiten de sessie af met P. die het gedicht nog eens in het Spaans voorleest en verwonderen ons over zoveel mooi toeval rond een poema. Poema, het Spaanse woord voor gedicht.

*
Een zestal maanden lezen we nu al voor in De Blauwe Kamer op de derde verdieping in De Vooruit. Iedere week opnieuw staan thee, koffie en koekjes voor ons klaar, een luxe waar we steeds weer blij van worden. Nu de dagen weer lengen zien we opnieuw de zon ondergaan achteraan de Bagattenstraat. Een tafel, tien stoelen, en het verhaal begint.

*

We zijn er iedere week op dinsdag. Met z’n tweeën, omdat we erop uitkwamen dat het nog leuker is om de sessies samen te begeleiden en samen op zoek te gaan naar vers leesvoer. We gaan er prat op geen twee keer dezelfde schrijver voor te schotelen en hebben van verhalen sprokkelen een ware sport gemaakt. De enige criteria bij het zoeken naar een goed verhaal of gedicht zijn 1. Dat het goed geschreven is 2. Dat het ons raakt, dat er menselijkheid uit spreekt. En misschien ook wel een beetje 3. Dat de tekst ruimte open laat voor interpretatie. Want dat is net het mooie, hoe we door de inbreng van iedereen verrijkt uit het Blauwe Kamertje komen. Hoe iedereen zijn eigen kleur toevoegt aan de tekst. Hoe we elkaar niet kennen, maar rond die tafel toch kunnen delen wat de tekst met ons doet.

Masterclass Adian Chambers

Op 16 mei 2015 gaf Aidan Chambers een masterclass voor onze leesbegeleiders. Tell me en The Reading Environment stonden centraal. Vanuit beschouwingen over het belang van lezen naar boven en de kracht van het voorlezen, bracht Aidan ons in een workshop (tweede gedeelte) bij een gezamenlijke lezing van het picture book Where the wild things are van Maurice Sendak.

Voor de bibliotheekmedewerkers, leraren en lerarenopleiders onder ons was het een prettig weerzien. Zijn inzichten zijn al decennia een bron van inspiratie.

Reading literature gives us images to think with.

— Aidan Chambers

Wie Aidan Chambers graag zelf aan het werk ziet, kan de lezing die hij voor Stichting Lezen (Nederland) gaf, bekijken op youtube.

https://youtu.be/l7aFGTycvfI

 

Het Lezerscollectief wordt gesteund door het Vlaams Fonds voor de Letteren

Vlaams Fonds voor de letteren

Op 19, 20 en 21 juni vindt de volgende opleiding plaats van onze leesbegeleiders.

Dankzij de steun van het Vlaams Fonds voor de letteren kunnen 12 trajecten geco-financierd worden. Samen met je gemeentebestuur, je bibliotheek, de organisatie waarvoor je leest kunnen we op die manier, in co-creatie, twaalf nieuwe leesgroepen opstarten. Neem contact op via info@lezerscollectief.be voor meer informatie.

Onderzoek legt verband tussen lezen en geluk

Onderzoek legt verband tussen lezen en geluk

Uit recent onderzoek blijkt dat Britse mensen die boeken lezen gemiddeld gelukkiger zijn. Het onderzoek werd in heel Groot-Brittannië uitgevoerd door DJS Research voor organisatie Booktrust om leesgewoontes en de houding jegens boeken onder volwassenen in kaart te brengen. Daaruit bleek onder meer dat mensen in een hogere socio-economische klasse gemiddeld meer lezen.

Resultaten

Op het eerste gezicht zijn de cijfers somber. Zo leest 18% van de respondenten nooit fysieke boeken en 71% nooit e-boeken, beweert 35% nooit tijd te hebben om te lezen en geeft 45% aan liever televisie te kijken dan te lezen. Meer dan de helft van de respondenten gelooft bovendien dat boeken vervangen gaan worden door internet en het lezen op computers.

Het blijkt echter dat mensen die weinig of nooit lezen in armere buurten wonen en dat dit ‘vooral mannen onder de 30’ zijn die ‘minder tevreden met hun leven’ zijn. Volgens de onderzoekers geven vooral de reacties van de respondenten het beste de verschillen in leesgedrag weer. Zo liet een respondent, een man tussen de 30 en 44 jaar, het volgende weten:

‘Het punt is, het is 2013 en niet 1813. We hebben nu elektriciteit, dus kunnen we Dvd’s kopen en televisie kijken in plaats van boeken lezen. Boeken zijn voor een oudere generatie. Jongere mensen lezen over het algemeen geen boeken.’

Gelukkiger door lezen

Uit het onderzoek bleek namelijk ook dat mensen die wel lezen aanzienlijk gelukkiger. Zo vindt 76% dat lezen hun leven verbetert en voelen ze zich na het lezen beter, leest 28% van volwassenen iedere dag een boek en leest meer dan driekwart liever fysieke boeken dan e-boeken.

In het rapport worden dan ook vier conclusies getrokken:

  • Mensen die boeken lezen zijn gemiddeld veel blijer met hun leven.
  • De meeste mensen die boeken lezen vinden dat dit hun leven verbetert.
  • Mensen die vroeger werden voorgelezen en aangemoedigd werden om te lezen, lezen op latere leeftijd doorgaans meer en lezen ook meer voor aan hun eigen kinderen.
  • Mensen die geen boeken lezen, wonen vaker in achterstandswijken en arme buurten.

Bron: www.booktrust.org.uk

 

De winnaars van de LIA’s 2014 zijn bekend

Foto LIA's

Op 26 maart zijn in Gent de LIA’s (Language Industry Awards) uitgereikt. Na een gesmaakte academische zitting door prof. Jacques Van Keymeulen over oraal erfgoed in een modern jasje bekroonde de taalsector met 8 LIA’s de meest innovatieve, beloftevolle en uitmuntende taalproducten, diensten, publicaties en initiatieven uit de taalsector in 2014.

De 40 genomineerden voor de 8 LIA’s verzamelden samen meer dan 14.000 stemmen. Dat zijn er ruim 5000 meer dan vorig jaar. Er werden dit jaar uit alle hoeken van de taalsector bijna 100 nationale en internationale nominaties voor de longlist ingediend, waarvan er uiteindelijk 40 op de shortlist kwamen en campagne mochten voeren voor een LIA. Met hun enthousiaste campagnes lieten de genomineerden dit jaar een bijzonder diverse en dynamische taalsector zien.

Het Lezerscollectief won in de categorie Belofte van het jaar 2014’ met 36% van de stemmen.

Initiatiefnemer Dries Debackere (De Taalsector): “De uitreiking van de LIA’s en de voorafgaande campagnes van de 40 genomineerden hebben opnieuw het beste van het beste uit de taalsector laten zien. De 40 genomineerden hebben zich vol enthousiasme aan de achterban en aan het brede publiek getoond. De taalsector is als een creatieve en dynamische sector met een zeer aantrekkelijke en rijke diversiteit in beeld gekomen.”

“Het belangrijkste om te onthouden is dat elke nominatie en elke campagne sterk positief afstralen op de hele taalsector. En daar profiteert iedereen in de taalsector van: samen veel aantrekkelijker, samen nog veel zichtbaarder! Proficiat aan alle genomineerden en aan iedereen die de taalsector op deze fantastische manier mee in beeld heeft gebracht,” aldus nog Dries Debackere.

Dirk Terryn nam de oorkonde in ontvangst en zei daarbij “bijzonder getroffen te zijn met het grote enthousiasme voor het jonge initiatief. Zonder campagne –we hebben de Britse stemmen zelfs laten liggen- geven zovelen alweer blijk dat ons collectief verschil maakt.”

Het Lezerscollectief wint Language Industry Award “Belofte van het jaar 2014”

Iemand nomineerde ons en wij kregen bericht. Tiens, een award. Amai, al zoveel stemmen!

De LIA’s ( Language Industry Awards) http://www.languageindustryawards.eu  duidden ons aan als  ‘belofte van het jaar 2014’! Jullie (en anderen) hebben ons die pluim gegeven en ook anderen gemobiliseerd om dat te doen.

Een SMS bereikt ons nu vanuit GENT, op de plaats van de uitreiking…

WE HEBBEN GEWONNEN !!!

Hartverwarmend.

We zijn op nog geen jaar tijd een groeiende en enthousiaste beweging die in stilte werkt, met kwetsbare groepen vaak, maar daarin ook wordt gezien. Zoals vanavond.

Dat doet deugd.

Dat stimuleert.

Dat vraagt naar meer…

VEEL DANK AAN IEDEREEN!

Voor het trotse team,

DIRK, ERIK EN JAN


Kunnen we dat mooier doen dan met het beeld van Sabien Clement?

Mensen bijeen brengen rond sterke verhalen, ontspannen, voetje badend in een tekst, bij een kopje koffie of thee op verhaal komen.

Koop ons boek ‘Samen sterke verhalen vertellen’ (Uitgeverij Vrijdag) in de boekhandel en lees meer over ons.

Of check onze website  www.lezerscollectief.be

En schrijf meer enthousiaste vrienden en relaties in voor onze nieuwsbrief. Echt doen!

 

Hotel Pardon

HOTEL PARDON op dinsdag 24 februari. Lezing in De Kluizerij te Affligem door Jan De Cock, bijgewoond door enkele Lezerscollectievers in het kader van onze leesgroepen in de gevangenis. 

We zitten in een halve kring. Verzameld in een voormalig klooster, rond ons een koude, heldere nacht. Een kop warmt onze handen, muntthee onze buiken.

Onze spreker treedt de kleine ruimte binnen. Hij is niet alleen; in het gezelschap van een vrouw en een gitaar neemt hij plaats. Even is het stil, we worden priemend in de ogen gekeken. Een hartelijke lach volgt en een verklaring voor deze uitzonderlijke intro ook.

Kijk toch in de ogen! Elkaar in de ogen kijken schept een band. Je wordt je gewaar van de schoonheid in je medemens. En durf die schoonheid ook te registreren in de ogen van mensen die vreselijke dingen gedaan hebben. De mensen die we daders noemen.”

Misschien choqueren deze laatste twee zinnen u. Schreeuwt u even uit dat deze man vast geen slachtoffer is. Dat hij toch maar makkelijk praten heeft.

Bij het eerste hebt u gelijk, bij het tweede niet. Vanavond spreekt immers Jan De Cock, ziekenhuispastor van het UZA. Hij liet zich de laatste jaren vrijwillig opsluiten in 160 gevangenissen over heel de wereld. Hij verloor inderdaad geen bloedverwant op een vreselijke manier. “Maar daar wacht ik liever niet op om in contact te treden met slachtoffers. Net zomin als ik zit te wachten tot iemand van mijn dierbaren achter de tralies belandt om dan pas bekommerd te zijn om daders.”

Heeft er vandaag al iemand tegen u gezegd dat u er mooi uitziet?” Nee? Zonde. Jan haalt de gitaar boven: Je bent zo mooi van binnen uit galmt doorheen de ruimte. Een nummer dat hij schreef voor een gevangene waarmee hij een cel deelde en die je onmogelijk mooi zou noemen. “Tot je in de ogen kijkt!” Met opgooiende armen maakt hij ons duidelijk dat hij weet heeft van zijn stokpaardje.

Met deze muzikale noot leidt Jan ons langs verscheidene continenten en vooral langs ontelbaar veel gevangenissen. Het zijn verhalen van vertrouwen, vergeving en hoop. Een gevangenis zonder cipiers, een dader die een nier doneert aan de vrouw van zijn slachtoffer en vele andere krachtige mensen passeren de revue.

Jan ziet zichzelf graag als tolk van slachtoffers. Na zijn omzwervingen van de laatste jaren, kan hij niet anders dan vaststellen dat mensen wonderlijke bronnen kunnen aanboren in plaats van de plotse leegte met wrok te vullen. Hij spreekt vol liefde over alle nieuwe ontmoetingen, met slachtoffers én daders. Hij probeert slachtoffers te begeleiden tot verzoening. Een missie waarin hij wordt gesteund door de woorden van Aba Gayle, een vrouw van tachtig, die hem toefluisterde dat “vergeven een plotse golf van vrede geeft, die niet verdwijnt”.

Uiteraard is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Hilde, de vrouw die Jan vergezeld vanavond, heeft vijftien jaar geleden haar zus op een gruwelijke manier verloren. Ze beschrijft vreselijk intiem haar hele verwerkingsproces. Deze vrouw verdient bewondering. Net als alle personages in Jan zijn verhalen, maar Hilde zit vlak voor ons; we kunnen onze ogen niet afwenden van haar sprekende kracht.

Moet een mens spiritueel zijn om tot verzoening te komen?” Jan brengt de vraag onder woorden die wij al een tijdje voelen borrelen. Gelukkig formuleert hij ook zelf een antwoord, zoals steeds op basis van verzamelde verhalen.

Hij beschrijft verschillende jongeren in Afghanistan, elk met een ander geloof en een andere achtergrond. Tussen hen in, de haat die gebakken zit tussen de verschillende culturen. Een haat die overwonnen wordt door het gemeenschappelijk verdriet. Het verdriet van vermoorde familieleden, verkrachte moeders, het geweld rondom hen. Deze jongeren hebben samen een atelier neergepoot, waar ze donsdekens fabriceren. Donsdekens waarmee ze weduwen verwarmen.

Hij beschrijft een ritueel uit de eilandstaat Samoa waarbij de familie van de dader de zorg voor (de familie van) het slachtoffer op zich neemt. Daarbij knielt de dader, of iemand die zich daarmee identificeert, neer voor de deur van het slachtoffer met over zich een tapijt (the fine mat). Noem het een zondelaken. Zo blijven ze zitten. Dagen. In de regen, de verhittende zon. Net zolang totdat (de familie van) het slachtoffer rust heeft gevonden en de last letterlijk wegneemt.

Hij beschrijft een ongelofelijke boezemvriendschap tussen een Joodse en Palestijnse man, die elk een dochter verloren. Ook zij vinden elkaar in het gezamenlijk verdriet. En ook zij laten geen haat groeien in hun hart: “Zie af van de bloedwraak”. Bedenk dat dat in hun cultuur ook inhoudt dat de dader meteen op vrije voeten komt. Het maakt je stil.

Hij beschrijft hoe spiritualiteit en geluk een goed huwelijk blijkt te zijn. Hoe eenvoud je tot rust kan brengen. En hoe ouderdom hier misschien wel bij kan helpen. “Vergeving schijnt te ontspringen op je tachtigste,” lacht Jan wanneer hij besluit dat hij wel erg veel oudjes van tachtig tegen kwam op zijn weg.

Verzoening is ook de kern van het sterfbed. Hier steekt de ziekenhuispastor in hem de kop op. Hij schetst een vrouwtje van tachtig, zijn eerste patiënt. Eentje dat geen rust op latere leeftijd vond. Eentje dat haar laatste adem gebruikte om haar dochter uit te schelden. Letterlijk, want het was het laatste wat ze deed. “Erg triest,” blikt Jan terug. En zo blijken er meer te zijn. “Denk niet dat het een rustig sterven is, deze mensen sterven zoveel krampachtiger.”

Jan drukt ons nog even op het hart niet tot ons sterfbed te wachten om de moeilijke kaart van verzoening te trekken. We worden ondertussen nog even diep in de ogen gekeken. Zachtjes bedankt hij ons voor de opkomst en ons gehoor.

De kamer druppelt maar langzaam leeg, hoewel de lezing tot een einde is gekomen. Veel aanwezigen slaan nog een praatje met Hilde. Een vrouw lijkt de verzoening van Hilde moeilijk te kunnen vatten. Jan aanhoort nog wat bewonderende vragen. Deelt hierbij nog stevige knuffels en hartelijke schouderkloppen uit.

Het mag wel duidelijk zijn dat dit geen gewone lezing was. De avond heeft mensen geraakt, maar vooral ook warm gemaakt. Dat de theekop nu leeg is, kan geen kwaad meer.

 

Anouk Buelens-Terryn. Bekijk het artikel ook op www.dwars.ac.ua.be

 

Lezen voor en met jongeren in de klas

Samen lezen we in het vierde jaar aso THE FAULT IN OUR STARS van John Green
over de liefde tussen 2 jongeren met kanker.

Er zijn er die het boek al hebben gelezen, in het Engels of in het Nederlands en die de film al hebben gezien, dus we vertrekken met heel wat vooroordelen. A tear jerker. Is er niks vrolijkers? A girl’s book. Kan het niet wat spannender?

In het eerste voorleesuur moet alvast een en ander worden verduidelijkt. Dit is niet het verhaaltje voor het slapengaan. Dus we lezen mee of luisteren en lezen dan nog zelf een stukje verder.

We pakken de draad weer op de volgende week in het tweede voorleesuur. Dit keer zijn ook de sceptici voor de zaak gewonnen en wordt er een uur lang stil meegelezen of geluisterd.

Of ze al dan niet verder gelezen hebben voor het volgende voorleesuur wordt niet gecontroleerd. De meeste komen vertellen dat ze dat echt wel hebben gedaan.

In het vierde voorleesuur lezen we samen het boek uit. Er moet geen samenvatting worden gemaakt. Er moet niets worden opgezocht over de auteur. In een klasgesprek leest iedereen een stukje van het verhaal voor of citeert een ‘quote’ die om een af andere reden bijzonder was. Dan wordt uitgelegd waarom juist daarvoor werd gekozen.

Die gespreksronde levert boeiende filosofische beschouwingen op over leven en dood en over ‘the afterlife’. De romantici leveren zich over aan ontroerende momenten. Er is veel respect voor gevoelens en interesses. En er is de vraag naar meer van dit soort gesprekken.

De jongeren hebben in het Engels een boek gelezen. Daarvoor werden drempels overwonnen. In het Engels hebben ze opinies en gevoelens kunnen verwoorden. Ook daarvoor hebben ze zich moeten inspannen. Maar het is hen gelukt. Ze mogen fier zijn op zichzelf. Dat zijn ze ook wanneer hen dat wordt gezegd.

The Love Song of J. Alfred Prufrock van T.S.Eliot kunnen ze uit het boek citeren wanneer de liefde op hun pad komt. Over ‘The Red Wheelbarrow’ van William Carlos Williams dat Hazel in de ambulance aan Gus voordraagt gaan we het nog eens samen hebben.

Eliane De Moor

Samen lezen maakt mensen ook lezers van elkaar.

Gezinskrant De Bond: Het Lezerscollectief is een coöperatieve vennootschap met sociaal oogmerk die overal
in Vlaanderen mensen samenbrengt om grote literatuur te lezen. Bijzonder is niet alleen
dat het vaak gaat om groepen die weinig of nooit in contact komen met grote literatuur,
maar ook dat alles wordt voorgelezen. We hadden een gesprek met medeoprichter Dirk
Terryn

Lees het hier: De Bond – Artikel Lezerscollectief